Bệnh sốt vẹt

Bệnh Sốt vẹt (Psittacosis) – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Sốt vẹt có nhiều tên gọi như Chlamydiosis, Psittacosis và Ornithosis. Nó được gọi là Psittacosis khi nó xảy ra ở người và loại chim psittacine (vẹt) và được gọi là Ornithosis khi nó xảy ra ở chim passerine (chim bồ câu, chim cu đất, v.v.). Psittacosis rất khó chẩn đoán, và là một căn bệnh bí ẩn không theo quy tắc của các bệnh gia cầm điển hình.

Vậy Sốt vẹt là gì?

Psittacosis – Sốt vẹt là một bệnh ảnh hưởng đến hơn 400 loài chim và một số động vật có vú. Nó được gây ra bởi vi khuẩn Chlamydophila psittaci, Chlamydophila avium hoặc Chlamydophila gallinacea (nhưng các vi khuẩn khác được cho là cũng gây bệnh này) và được truyền từ chim sang chim hoặc chim sang một số động vật có vú (kể cả người). C.psittaci là vi khuẩn thường thấy trong các loài chim họ vẹt.

Quy định quan trọng

Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ quy định việc nhập khẩu chim trong nước để bảo vệ ngành chăn nuôi gia cầm trong nước. Những con chim nhập khẩu phải được kèm theo giấy chứng nhận sức khỏe. Khi nhập vào nước, chúng được cách ly trong 30 ngày tại một cơ sở đặc biệt và được xét nghiệm bệnh Newcastle. Trong 30 ngày, chúng được cung cấp thực phẩm bổ sung với thuốc sẽ điều trị bệnh Psittacosis. Thức ăn dạng thuốc này cần được tiếp tục sử dụng trong ít nhất 15 ngày nữa khi chim được thả ra khỏi khu vực cách ly.

Quy định y tế nhà nước

Psittacosis- sốt vẹt là một bệnh phải được báo cáo rõ ràng. Khi phát hiện chim bị chẩn đoán dương tính với bệnh Psittacosis, phải kiểm tra để xác định nguyên nhân gây ra bệnh, số lượng chim bị ảnh hưởng và bất kỳ phơi nhiễm nào ở người. Tùy thuộc vào chi tiết cụ thể của tình huống, việc kiểm dịch và điều trị có thể được bắt đầu.

Tầm quan trọng về sức khỏe con người

Con người có thể mắc bệnh Psittacosis (Chlamydia psittaci) từ chim. Mèo bị nhiễm Chlamydia psittaci sẽ cho thấy các dấu hiệu các vấn đề về mắt, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy mèo có thể truyền bệnh này cho người. Các loài vi khuẩn Chlamydia khác xảy ra ở cừu, dê và gia súc có thể gây bệnh ở người, nhưng những bệnh này không được gọi là bệnh Psittacosis.

Phơi nhiễm thường là do hít phải phân chim khô có chứa sinh vật, thời gian ủ bệnh là 6-19 ngày. Các nguồn lây nhiễm tiềm năng khác là từ dịch tiết hô hấp và lông. Các triệu chứng ở người từ không có dấu hiệu gì đến bệnh nặng cùng với viêm phổi.

Viêm phổi là triệu chứng bệnh sốt vẹt ở người
Viêm phổi là triệu chứng bệnh sốt vẹt ở người

Các triệu chứng điển hình bao gồm sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ và ho. Viêm tim, gan và hệ thần kinh có thể xảy ra, với những trường hợp thậm chí gây tử vong đã được ghi nhận. Nếu được điều trị thích hợp hầu hết mọi người đều có thể khỏi bệnh. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh, khoảng 50 – 100 trường hợp mắc bệnh Psittacosis ở người được báo cáo mỗi năm, cũng có thể còn nhiều trường hợp không được chẩn đoán ghi nhận. Có lẽ là do nhận thức và xét nghiệm chẩn đoán tăng lên, tỷ lệ mắc bệnh Psittacosis hàng năm ở người đang giảm.

Nguyên nhân

Psittacosis được gây ra bởi một loại vi khuẩn có tên Chlamydia psittaci là một ký sinh trùng nội bào bắt buộc. Nó đã được phân lập từ nhiều loài chim, đặc biệt là vẹt Xám Úc (Cockatiels) và vẹt đuôi dài (Parakeets). Sau khi tiếp xúc, thời gian ủ bệnh có thể thay đổi từ 3 ngày đến vài tuần.

Vi khuẩn Chlamydia Psittaci
Vi khuẩn Chlamydia Psittaci

Những con chim khỏe mạnh có thể là vật mang mầm bệnh Psittacosis, việc rụng các sinh vật trong phân của chúng thường không xảy ra liên tục. Nó cũng được tìm thấy trong dịch hô hấp. Sự rụng lông được kích thích ở chim do căng thẳng như quá đông, bị lạnh và trong quá trình vận chuyển. Các vi khuẩn Psittacosis đã bị rụng ra ngoài có thể vẫn truyền nhiễm trong môi trường trong vài tháng.

Triệu chứng của sốt vẹt

Chim là bậc thầy trong việc che giấu bất kỳ triệu chứng bệnh tật nào, đặc biệt là bệnh Psittacosis. Một con chim khỏe mạnh rõ ràng đang hót và ăn vào buổi sáng có thể bị bệnh nặng hoặc được phát hiện đã chết vào buổi chiều ngày hôm đó. Điều bắt buộc là bạn phải quan sát và để ý thật kĩ chú chim của bạn để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bệnh, nhanh chóng đem chúng đi khám thú y ngay khi phát hiện ra các dấu hiệu đầu tiên nào đó của bệnh. Nếu như bạn không chắc rằng đó có phải là dấu hiệu của bệnh hay không thì bạn nên nhớ rằng: thà nhầm còn hơn bỏ sót. An toàn của thú cưng nên được đặt nên hàng đầu, nếu bạn không muốn hối hận sau này.

Một số loài chim mắc bệnh sốt vẹt không biểu hiện bất kỳ triệu chứng nào và có thể trở thành người mang mầm bệnh, việc rụng bỏ khuẩn không xảy ra liên tục, đặc biệt là khi chúng bị căng thẳng. Những con khác có thể bị bệnh mãn tính hoặc bị bệnh nặng và chết. Các triệu chứng phụ thuộc vào độ tuổi nhiễm trùng, giống loài, độc tính của chủng vi khuẩn cụ thể, số lượng phơi nhiễm và các yếu tố căng thẳng.

Các triệu chứng điển hình (nếu có) có thể bao gồm xuất hiện lông tơ, kém ăn, sụt cân, các bệnh về đường hô hấp và phân màu xanh lá lục nhạt. Số lượng phân nhỏ có thể dẫn tới tiêu chảy, nhưng trong thực tế, chúng thường là nước tiểu của chim. Một số con chim bị chảy mủ ở mắt, dẫn đến thuật ngữ “one eyed cold” (hàm ý: không thân thiện hoặc không thể hiện cảm xúc). Những triệu chứng này xảy ra với nhiều bệnh gia cầm khác, vì vậy bắt buộc phải tuân theo các thông số chẩn đoán riêng biệt khi thực hiện chẩn đoán này.

Dấu hiệu chảy mủ mắt
Dấu hiệu chảy mủ mắt (Wikihow)

Chẩn đoán bệnh này

Lịch sử

Trong một số trường hợp, chúng tôi có mức độ nghi ngờ cao khi một con chim được nhập khẩu bất hợp pháp. Điều này có nghĩa là nó đã bỏ qua cơ sở kiểm dịch và điều trị USDA. Những con chim nhập lậu thường đến từ Mexico. Chúng có thể được mua bán tại các nơi trao đổi với mức giá thấp, vì vậy bạn phải cảnh giác với những con chim mang mầm bệnh tiềm năng này.

Khám sức khỏe

Việc kiểm tra thể chất có thể hoặc không thể tiết lộ những dấu hiệu bất thường đáng kể. Việc kiểm tra xét nghiệm một con chim thường cho chúng ta thông tin hạn chế hơn so với xét nghiệm chó và mèo. Điều này là do giải phẫu và sinh lý độc đáo của một con chim. Một số ví dụ dưới đây sẽ làm sáng tỏ điểm này.

  • Nhiệt độ cơ thể của chim có thể lên tới hơn 41℃ và vẫn bình thường.
  • Chúng không có các hạch bạch huyết bên ngoài để có thể cảm nhận được trong suốt đợt xét nghiệm.
  • Nhịp tim của chim có thể dễ dàng lên tới 500 nhịp mỗi phút, khiến cho việc phát hiện tiếng đập lạ và chứng loạn nhịp tim gần như là không thể.
  • Chim không có cơ hoành, cơ hô hấp ngăn cách bụng với ngực.
  • Chim sử dụng túi khí như một phần chính của sinh lý hô hấp, trái ngược với chó và mèo chỉ sử dụng phổi.
  • Keel Bone của chim kéo dài xuống phía trên bụng của chúng, khiến cho chúng không thể sờ chính xác các cơ quan bụng.

**Keel là một xương rõ rệt kéo dài từ xương ức và chạy dọc theo đường giữa. Nó nằm ở trung tâm của tim, nơi nó neo các cơ được sử dụng cho chuyển động của cánh, cơ ngực chính và cơ ngực nhỏ.

Xét nghiệm chẩn đoán

Vì một cuộc kiểm tra thể chất của chim mang lại ít thông tin đáng kể hơn so với chó hoặc mèo, nên chúng ta cần dựa nhiều hơn vào các xét nghiệm chẩn đoán.

Một bảng xét nghiệm máu có thể là hoàn toàn bình thường, hoặc nó có thể cho thấy nhiều vấn đề quan trọng. Dưới đây là bảng xét nghiệm máu từ một con chim dương tính với bệnh Psittacosis trong xét nghiệm ELISA. Các mũi tên chỉ vào những bất thường đáng kể. Các tế bào bạch cầu (số lượng WBC) tăng cao, nó bị thiếu máu (HCT thấp) và xét nghiệm gan (AST) của nó cao. Những dấu hiện chỉ số này cho chúng ta thấy con chim này có thể đang mắc bệnh Psittacosis, nhưng chúng cũng có thể xảy ra với các bệnh gia cầm khác.

Chuẩn đoán
Chuẩn đoán

Một xét nghiệm chẩn đoán hữu ích khác trong bệnh Psittacosis là X-quang vì nó cho phép chúng ta hình dung các cơ quan nội tạng. X-quang này cũng là từ con chim ở trên. Nó có một lá lách mở rộng (S), cấu trúc hình tròn ở giữa khoang cơ thể của nó.

Chuẩn đoán 2
Chuẩn đoán 2

Nuôi cấy

Nuôi cấy được sử dụng để phát hiện chính sinh vật Chlamydia và là một trong những phương pháp chính xác nhất để chẩn đoán bệnh sốt vẹt. Nó rất tốn thời gian, đòi hỏi các kỹ thuật và phòng thí nghiệm đặc biệt, và vì việc loại bỏ vi khuẩn có thể bị gián đoạn, các mẫu cần phải được thu thập trong vài ngày. Ngoài ra, có thể mất đến vài tuần trước khi có kết quả, điều này cản trở mục đích xét nghiệm đối với nhiều con chim bị bệnh.

Xét nghiệm Psittacosis

Các xét nghiệm Psittacosis đã được phát triển để giúp chúng tôi chẩn đoán. Không có thử nghiệm nào là hoàn hảo hoặc áp dụng cho mọi tình huống và loài nào. Trong một số trường hợp, chúng tôi sẽ thực hiện một số thử nghiệm này để tăng độ chính xác:

  • Xét nghiệm kháng thể: Những xét nghiệm này kiểm tra các kháng thể được tạo ra bởi hệ thống miễn dịch khi nó tiếp xúc với sinh vật Chlamydia. Những con chim bị căng thẳng, trong tình trạng dinh dưỡng kém, hoặc mắc các bệnh khác, có thể không tạo ra kháng thể nào cả. Ngoài ra, các xét nghiệm này có thể âm tính sớm trong quá trình bệnh khi hệ thống miễn dịch không có đủ thời gian để tạo ra kháng thể.
  • EBA: Sự Kết Tụ Cơ Thể Cơ Bản (Elementary Body Agglutination) kiểm tra kháng thể được gọi là IgM (immunoglobulin M), được tìm thấy sớm trong quá trình mắc bệnh. Kết quả là, nó được sử dụng như một công cụ sàng lọc cho những con chim khỏe mạnh hoặc nếu một con chim bị nghi ngờ sớm trong quá trình của bệnh. Một kết quả dương tính không dễ dàng phân biệt được một con chim hoàn toàn có thể mắc bệnh từ một con chim đã bị phơi nhiễm trong quá khứ và hiện không bị bệnh. Nó chỉ cần một lượng máu nhỏ liên quan đến các xét nghiệm máu khác.
  • IFA: Kiểm tra kháng thể miễn dịch huỳnh quang (Immunofluorescent Antibody) cho IgG (immunoglobulin G) tích tụ trong máu sau đó trong quá trình bệnh. Nó cho một viễn cảnh dài hạn tốt hơn như là kết quả.
  • Xét nghiệm kháng nguyên: Những xét nghiệm này kiểm tra sự phát tán của sinh vật Chlamydia trong phân. Chlamydia khả thi không cần thiết cho chẩn đoán dương tính vì họ kiểm tra kháng nguyên hoặc DNA của Chlamydia.
  • ELISA: Xét nghiệm hấp thụ miễn dịch liên kết với Enzyme (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) được sử dụng trên các loài chim bị bệnh. Ban đầu nó được phát triển để phát hiện Chlamydia ở người. Giống như nuôi cấy, các mẫu nên được thực hiện trong vài ngày để tăng cơ hội tìm ra vấn đề trong việc thải ra không liên tục. Đây là một thử nghiệm dễ dàng để quản lý và có thể được thực hiện như một cơ sở ngoại trú với kết quả ngay lập tức. Âm tính giả và dương tính giả có thể xảy ra. Một con chim có kết quả âm tính trong xét nghiệm này vẫn có thể mắc bệnh Psittacosis. Một con chim có kết quả dương tính trong xét nghiệm này có thể có Psittacosis.
  • PCR (Phản ứng chuỗi polymerase – Polymerase Chain reaction) là một xét nghiệm kháng nguyên khác. Nó có nhiều hứa hẹn và có thể trở thành lựa chọn trong tương lai.

Khám nghiệm tử thi (phẫu thuật xác chết)

Thật không may, Psittacosis đôi khi chỉ được chẩn đoán chính xác khi phẫu thuật xác chế.

Cách điều trị sốt vẹt

Những con chim bị nghi mắc bệnh Psittacosis phải ngay lập tức bị cô lập. Bạn nên mặc quần áo bảo hộ mọi lúc khi điều trị cho những con chim nghi bị bệnh này. Mặt nạ phẫu thuật thường dùng có thể cũng không ngăn ngừa được sự phơi nhiễm.

Những con chim yếu, sụt giảm hoặc không ăn cần được chăm sóc hỗ trợ. Điều này bao gồm truyền dịch và cho ăn bổ sung. Nên nhập viện lưu chuồng cho những con chim bị bệnh cho đến khi chúng lấy lại sức. Nền tảng chính của điều trị là với tetracycline.

Cách điều trị sốt vẹt
Cách điều trị sốt vẹt

Có một số phương pháp khác nhau để đưa thuốc này vào cơ thể chim để đạt được mức máu đầy đủ.

  • Thức ăn có thuốc: Thực phẩm có thuốc có thể được mua hoặc tạo thành có chứa 1% chlortetracycline (CTC). Những thức ăn này cần được cho ăn trong vòng 45 ngày. Hàm lượng có thể thay đổi, vì vậy việc giám sát tiêu thụ thực phẩm là bắt buộc. Canxi không nên lớn hơn > 7% trong chế độ ăn này vì nó có thể can thiệp với tetracycline.
  • Doxycycline dạng uống: Đây là thuốc được lựa chọn để điều trị bằng đường miệng. Nó cũng được sử dụng trong 45 ngày, và được dùng cho các loài chim dễ hợp tác.
  • Doxycycline dạng tiêm: Thuốc này, còn được gọi là Vibravenous, được tiêm mỗi 5 – 7 ngày một lần. Việc điều trị được yêu cầu trong ít nhất 6 tuần. Phản ứng kích thích có thể xảy ra tại vị trí tiêm, vì vậy nó phải được dùng dưới sự chỉ đạo của bác sĩ thú y.

Phòng ngừa bệnh sốt vẹt

Không mua một con chim có vẻ bị bệnh hoặc bạn nghi ngờ nó đã được nhập khẩu bất hợp pháp. Những con chim mới nên được kiểm tra, xét nghiệm và cách ly trong ít nhất 45 ngày. Trong 45 ngày này, những con chim mới cũng có thể được điều trị.

Những người có hệ thống miễn dịch dễ bị tổn thương không nên tiếp xúc với những con chim có thể mắc bệnh sốt vẹt. Nên sử dụng găng tay, khẩu trang và quần áo bảo hộ khi vệ sinh chuồng trại và làm việc xung quanh những con chim nghi mắc bệnh này.

Đeo găng tay khi vệ sinh chuồng vẹt (Wikihow)
Đeo găng tay khi vệ sinh chuồng vẹt (Wikihow)

Làm sạch lồng và bát ăn thường xuyên, bố trí chỗ đựng phân, thức ăn và lông không làm nhiễm bẩn các lồng khác.

Vi khuẩn Chlamydia psittaci dễ bị loại bỏ bởi thuốc tẩy thông thường. Những loại phổ biến bao gồm Lysol, thuốc tẩy trắng, cồn isopropyl 70% và Roccal.

Ngay cả các vật dụng được mua từ cửa hàng chim, như đĩa thức ăn, lồng và đồ chơi, cũng có thể là đồ vật truyền bệnh từ những con chim bị nhiễm bệnh và nên được rửa sạch trước khi mang về nhà cho chim của bạn.

Chim hoang dã cũng có thể mang bệnh sốt vẹt. Những con chim nhỏ rơi ra khỏi tổ, những con chim chết và những con chim bị thương đều được con người chăm sóc và chúng có thể mang mầm bệnh. Nếu bạn phải chăm sóc bất kỳ loài chim hoang dã nào (đặc biệt là chim biển), hãy nhớ rửa tay trước khi chăm sóc chú chim cưng của bạn.

Nếu bạn nuôi nhiều chim và một con trong số đó được chẩn đoán mắc bệnh psittacosis, bạn nên cách ly con chim đó với những con khác để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Bố trí nơi ở thông gió tốt, môi trường sạch sẽ, và rửa tay kĩ là yếu tố quan trọng để tránh lây truyền bệnh truyền nhiễm tại nhà.

Nguồn: https://monspet.com/

Bài viết này trích dịch từ: https://www.thesprucepets.com/parrot-fever-psittacosis-symptoms-treatment-4148338

Xem thêm:

https://www.bloglovin.com/@monspet

https://qiita.com/monspet

https://www.gapyear.com/members/monspet/